یکی از چالشهای رایج در پایش وضعیت تجهیزات دوار، لقی بیرینگ است. این پدیده زمانی رخ میدهد که اتصال بین بیرینگ و اجزای مرتبط به درستی عمل نکند و در نتیجه، لرزشهای غیرطبیعی و الگوهای خاصی در طیف ارتعاشی ظاهر شوند.
شناخت دقیق انواع لقی بیرینگ به مهندسان تعمیر و نگهداری کمک میکند تا منشاء مشکل را سریعتر شناسایی و اصلاح کنند.
در این مقاله، سه نوع اصلی لقی بیرینگ را معرفی میکنیم:
-
لقی سازهای (Structural Looseness)
-
لقی نصب (Mounting Looseness)
-
لقی داخلی (Internal Looseness)
فهرست مطالب
-
لقی بیرینگ چیست و چرا اهمیت دارد؟
-
لقی سازهای (Structural Looseness – Type A)
-
لقی نصب (Mounting Looseness – Type B)
-
لقی داخلی (Internal Looseness – Type C)
-
الگوهای ارتعاشی مرتبط با هر نوع لقی
-
جدول مقایسه انواع لقی بیرینگ
-
سؤالات متداول (FAQ)
-
جمعبندی کاربردی
لقی بیرینگ چیست و چرا اهمیت دارد؟
لقی بیرینگ زمانی رخ میدهد که اتصال بین اجزای مکانیکی و بیرینگ به طور صحیح برقرار نباشد. این وضعیت میتواند ناشی از مشکلات طراحی، نصب یا فرسودگی باشد و به صورت لرزشهای غیرعادی در طیف ارتعاشی دیده میشود.
ویژگی کلیدی: هر نوع لقی، الگوی خاصی از هارمونیکها و تغییر فاز در سیگنال ارتعاش ایجاد میکند. همین ویژگی، ابزار اصلی تشخیص در پایش وضعیت است.
لقی سازهای (Structural Looseness – Type A)
علائم:
-
لرزش بالا در سرعت چرخشی اصلی (1x RPM)
-
وجود هارمونیکهای ضعیفتر در دامنههای پایینتر
-
تغییر فاز 180 درجه در محل لقی
علل رایج:
-
شل شدن پیچهای فونداسیون یا صفحه پایه
-
خرابی درزگیریها یا ترک در سازه
-
اتصال ضعیف دستگاه به فونداسیون
راهکار:
-
سفتکردن پیچها و اتصالات
-
ترمیم یا بازسازی فونداسیون
-
بررسی سلامت صفحات پایه و اتصالات
لقی نصب (Mounting Looseness – Type B)
علائم:
-
هارمونیکهای چندگانه سرعت چرخش
-
اغلب 2x RPM غالب است
-
دامنههای نامنظم و فاز ناپایدار
علل رایج:
-
شل بودن پیچهای نصب
-
ترک در پایهها یا بلوکهای بالشی
-
نصب غیراصولی خود بیرینگ
راهکار:
-
بررسی و سفتکردن پیچها
-
تعمیر یا تعویض پایههای ترکخورده
-
بازبینی فرآیند نصب بیرینگ
لقی داخلی (Internal Looseness – Type C)
علائم:
-
وجود چندین هارمونیک سرعت چرخشی
-
حضور هارمونیکهای کسری مثل 1/3x، 1/2x و 1.5x RPM
-
سیگنال عمدتاً شعاعی با فاز ناپایدار
علل رایج:
-
اتصالات ضعیف بین بیرینگ و محفظه
-
لقی بین بیرینگ و شفت
-
مشکلات در اتصال فلنج کوپلینگ
راهکار:
-
بازبینی و اصلاح اتصال بیرینگ با شفت یا محفظه
-
استفاده از بیرینگهای استاندارد و مناسب بار کاری
-
تنظیم دقیق کوپلینگها
الگوهای ارتعاشی مرتبط با هر نوع لقی
|
نوع لقی |
ویژگی ارتعاشی |
فاز |
هارمونیکهای غالب |
|---|---|---|---|
|
سازهای |
ارتعاش بالا در 1x RPM |
تغییر 180° |
هارمونیکهای ضعیفتر |
|
نصبی |
هارمونیکهای چندگانه، 2x RPM غالب |
ناپایدار |
دامنه نامنظم |
|
داخلی |
هارمونیکهای متعدد + کسری |
ناپایدار |
1/3x، 1/2x، 1.5x RPM |
سؤالات متداول (FAQ)
چطور میتوان نوع لقی بیرینگ را تشخیص داد؟
با تحلیل طیف ارتعاشی و بررسی الگوی هارمونیکها. مثلاً لقی داخلی معمولاً هارمونیکهای کسری نشان میدهد.
آیا همه لرزشها نشانه لقی بیرینگ هستند؟
خیر، لرزش میتواند ناشی از نامیزانی (Unbalance)، ناهمراستایی (Misalignment) یا پای نرم (Soft Foot) هم باشد. تشخیص نیاز به آنالیز دقیق دارد.
اگر لقی بیرینگ درمان نشود چه میشود؟
باعث افزایش ارتعاش، دمای بالا، خرابی سریع یاتاقانها و توقف اضطراری تجهیزات خواهد شد.
جمعبندی کاربردی
لقی بیرینگ یک مشکل پنهان اما خطرناک است که در صورت بیتوجهی، خسارتهای سنگینی به تجهیزات دوار وارد میکند. شناخت سه نوع اصلی لقی (سازهای، نصبی و داخلی) و توجه به الگوهای ارتعاشی هر کدام، به مهندسان کمک میکند تا سریعتر منبع مشکل را شناسایی و اصلاح کنند.
پیشنهاد میشود در برنامه پایش وضعیت، تحلیل طیف ارتعاشی بهطور منظم انجام شود تا کوچکترین نشانههای لقی بیرینگ پیش از بروز خرابی جدی تشخیص داده شود.
مطالعه بیشتر: بررسی تفاوت لقی بیرینگ و ناهمراستایی شفت
مرجع خارجی: Mobius Institute – Bearing Looseness
